Photo: Aisylu Ahmadieva/Shutterstock.com

TROBBIJA TA’ TFAL DEVOTI F’DINJA MODERNA

It-Torċa, 28.09.2025 | Imam Laiq Ahmed Atif — amjmalta@gmail.com

Ibni l-għażiż! Osserva t-Talb, amar it-tajjeb, ipprojbixxi l-ħażin, u ssaporti bis-sabar dak kollu li jiġrilek. Tabilħaqq li dawn (l-għemejjel) huma mill-aqwa kwalitajiet. La ddawwarx wiċċek min-nies (bi kburija), u lanqas timxi fuq l-art b’arroganza; żgur, Alla ma jħobbx lil xi ħadd arroganti u kburi. Imxi kif jixraq b’pass moderat, u baxxi leħnek.” (Il-Koran Imqaddes, 31:18-20)

X’gwida sabiħa! Dan il-kliem ta’ pariri sbieħ u komprensivi, mitkellma mill-Profeta Luqman lil ibnu, jirriflettu mħabba paterna profonda u għerf bla żmien. Il-gwida tiegħu tiġbor fil-qosor l-essenza ta’ xi tfisser li tgħix ħajja ġusta, bilanċjata u b’għan. Fi ftit versi biss, Luqman jiddeskrivi qafas morali komplut li jittratta l-konnessjoni spiritwali, id-dixxiplina personali, l-umiltà u r-responsabbiltà soċjali.

Meta nirriflettu fuq dawn il-versi, insibu fihom kodiċi ta’ kondotta profondament rilevanti—speċjalment għal dawk minna kkonċernati bit-trobbija tal-ġenerazzjoni li jmiss fid-dinja kumplessa tal-lum.

Il-gwida ta’ Luqman tenfasizza t-talb u l-qima, ir-riforma personali, ir-reżistenza permezz tal-provi, l-umiltà u l-moderazzjoni—elementi bażiċi kollha fl-iżvilupp morali u spiritwali ta’ wliedna. Huwa jagħti struzzjonijiet lil ibnu mhux biss biex jibqa’ leali għall-fidi iżda wkoll biex jadotta karattru nobbli, jevita l-arroganza u jgħix bil-grazzja u r-rażan.

Tħejjija għal għada

Nemmen li l-versi ta’ hawn fuq jipprovdu kodiċi komprensiv għall-ġenituri f’termini tal-isforzi tagħhom biex iħejju l-ġenerazzjoni ta’ għada—devota, spiritwali, onesta, sinċiera u fidila.

Il-Koran Imqaddes iggwida wkoll kemm lill-irġiel kif ukoll lin-nisa biex jimxu fit-triq tas-sewwa filwaqt li jżommu għada f’moħħhom, u jgħid, “Intom li temmnu, ibżgħu minn Alla! Ħalli kull ruħ tħares lejn dak li tibgħat għall-għada. Ibżgħu minn Alla; tassew Alla jaf sewwa b’dak li tagħmlu.” (Il-Koran, 59:19)

Nipprovdu trobbija tajba lil uliedna

Dan il-vers jenfasizza xi prinċipji ewlenin f’termini ta’ kif nipprovdu trobbija tajba lil uliedna. L-aktar punt importanti huwa li rridu nsiru devoti aħna stess qabel ma nipprovdu trobbija devota lil uliedna. Persuna bil-għatx ma tistax taqta’ l-għatx ta’ ħaddieħor, persuna għamja spiritwalment ma tistax iddawwal u ma tistax turi t-triq tas-sewwa lil ħaddieħor. Għalhekk, qabel ma nistennew li wliedna jsiru devoti u onesti, aħna stess għandna nadottaw it-triq tas-sewwa, it-tjubija u l-ġustizzja.

It-tieni, dan il-vers jindika li l-kawża ewlenija ta’ kull immoralità jew dnub tinsab f’attitudni traskurata lejn il-fehim ta’ dak li Alla li Jista’ Kollox jixtieq minna. Jiġifieri n-negliġenza tad-dmirijiet u r-responsabbiltajiet tagħna tbegħedna mill-iskop veru tagħna. Għalhekk, hija r-responsabbiltà tagħna li dejjem nippjanaw sew u nżommu l-futur tagħna f’moħħna, u qatt m’għandna ninsew li l-ġenerazzjoni li qed inrabbu llum hija t-tmexxija ta’ għada.

Inżejnu ħajjitna

Il-Kap tal-Komunità Ahmadiyya Musulmana spjega dan is-suġġett f’wieħed mid-diskorsi tiegħu. Huwa qal li, Alla li Jista’ Kollox jgħid li għandna nżommu dan il-prinċipju bażiku f’moħħna: irridu nimxu fit-triq tas-sewwa u mmexxu ħajjitna skont dan. Għandna dejjem ninkwetaw dwar għada u l-futur tagħna.

Iżda, dan it-tħassib għall-futur m’għandux ikun dwar ix-xewqat tad-dinja, iżda pjuttost dwar il-benesseri morali u spiritwali tagħna: kif nibqgħu fidili lejn Alla li Jista’ Kollox, kif dejjem nuru lealtà lejn Alla li Jista’ Kollox u kif nagħmlu l-kmandamenti Tiegħu aspett essenzjali tal-ħajja tagħna ta’ kuljum.

Ladarba

Ladarba dan is-sens ta’ tħassib isir parti minn ħajjitna, imbagħad biss inkunu nistgħu ngħixu ħajjitna bħal dawk li jemmnu u mbagħad biss inkunu nistgħu nżejnu ħajjitna fil-ħajja ta’ wara.

Ladarba nagħmluha riżoluzzjoni soda u parti mill-fidi tagħna li din id-dinja hija biss temporanja u li l-ħajja ta’ wara hija l-ħajja reali u ta’ dejjem, ladarba jkollna fidi soda fir-responsabbiltà tal-azzjonijiet tagħna fil-ħajja ta’ wara, ladarba jkollna fidi soda li Alla hu li Jista’ Kollox u dak li Jaf il-moħbi u dak li jidher u li jaf saħansitra s-sigrieti tagħna u x’hemm fil-fond ta’ qlubna, u li Hu Konxju ta’ Kollox tal-viżibbli u tal-inviżibbli, allura rridu nirriflettu bir-reqqa fuq dawn il-kelmiet ta’ Alla li Jista’ Kollox li “kull ruħ tħares lejn dak li tibgħat għall-għada.”

Irriflettu fuq x’għamiltu biex togħġbu lil Alla li Jista’ Kollox u x’għamiltu biex tiżguraw il-ġenerazzjoni futura.

Xi tfisser l-għada?

L-għada m’għandhiex tkun biss l-għada ta’ ħajjitna stess jew tal-ħajja ta’ wara iżda tappartjeni wkoll lil uliedna: li nrabbuhom bil-pjetà, li nrabbuhom bl-ogħla morali, li nrabbuhom b’riżoluzzjoni soda fil-fidi tagħhom, li nrabbuhom bħala ċittadini leali u li ngħinuhom jeċċellaw f’kull aspett tal-ħajja.

Dan mhux biss se jżejjen ħajjithom f’din id-dinja u ħajjithom fil-ħajja ta’ wara u jaqla’ l-pjaċir ta’ Alla li Jista’ Kollox, iżda se jagħmilna wkoll jistħoqqilna premju minħabba t-trobbija tajba li pprovdejna lilhom.

Alla li Jista’ Kollox ma jħalli l-ebda għemil tajjeb jgħaddi mingħajr premju, allura kif jista’ ma jippremjaniex għall-għemejjel li nagħmlu purament biex insegwu l-kmandament Tiegħu? Li nħallu warajna tfal devoti li jitolbu għalina se jżejjen ukoll il-futur tagħna għax se jkomplu l-għemejjel tajbin tagħna u jitolbu għalina u dan se jsir mezz biex ngħollu l-gradi tagħna fil-ħajja ta’ wara.