Photo: Jacob_09/Shutterstock.com

Nieħdu ħsieb l-ambjent u l-pjaneta tagħna

It-Torċa, 19.10.2025 | Laiq Ahmed Atif — amjmalta@gmail.com

Huwa għaqli li wieħed iqaċċat fergħa ta’ siġra li wieħed jinsab bilqiegħda fuqha? Hemm xi persuna razzjonali li bir-rieda tagħha teqred ir-riżorsi u l-ġid tagħha? Żgur li le! It-tweġiba minn kull individwu raġonevoli u bil-għaqal se tkun definittivament le. Madanakollu, bħala komunità globali, għalfejn qed infallu milli nieħdu ħsieb il-proprja pjaneta li qed issostnina? Għalfejn m’aħniex nagħtu lill-ambjent l-attenzjoni u l-protezzjoni biżżejjed u xierqa li tant għandu bżonn b’mod urġenti?

Aħna, bħala bnedmin, għandna Art waħda li nistgħu nsejħulha darna. Għaldaqstant, mhux biss huwa importanti—huwa assolutament kruċjali—li nħabirku flimkien biex nassiguraw is-sostenibilità ambjentali. Li nippreservaw ir-riżorsi naturali tagħna u li nħarsu l-ekosistemi tagħna mhijiex għażla; hija responsabbiltà li rridu nassumu għas-salvazzjoni tagħna u tal-ġenerazzjonijiet futuri.

It-theddida għall-pjaneta

Meta nanalizzaw kollox, insibu li l-ħsara ambjentali toħloq theddida kbira għall-pjaneta. It-tibdil fil-klima, il-qerda tal-foresti, it-tniġġis, u t-tnaqqis tar-riżorsi naturali saru tħassib globali li jitlob azzjoni morali u etika kollettiva. Filwaqt li x-xjenza u l-politika moderna joffru għodod għall-bidla, ir-reliġjon ukoll tipprovdi qafas spiritwali u etiku profond li jenfasizza l-qdusija tan-natura u r-responsabbiltà tal-bnedmin bħala kustodji tad-dinja.

L-Iżlam bħala reliġjon jgħallem li l-ambjent huwa fiduċja divina u li l-umanità ġiet maħtura bħala gwardjan fuqu. Il-Koran Imqaddes ripetutament jiġbed l-attenzjoni lejn id-dinja naturali, u jħeġġeġ riflessjoni fuq il-bilanċ u l-armonija fil-ħolqien.

Jappella lill-fidili biex jevitaw l-eċċess, jipprevjenu l-korruzzjoni fid-dinja, u jżommu l-ġustizzja—mhux biss fl-affarijiet tal-bniedem, iżda wkoll fit-trattament tal-annimali, il-pjanti, u l-ekosistemi.

Dawn il-prinċipji jiffurmaw il-pedament ta’ approċ Iżlamiku għas-sostenibilità ambjentali—wieħed li jirrikonoxxi l-kura tad-dinja kemm bħala dmir morali kif ukoll bħala att ta’ qima.

Responsabbiltà sagra

It-tagħlim tal-Iżlam għandu tifsira profonda u dejjiema mal-appell globali għall-preservazzjoni ambjentali. Il-kunċett tas-sostenibilità ambjentali mhuwiex idea ġdida hekk kif id-dinja tfittex tweġibiet sostenibbli għal kwistjonijiet ekoloġiċi; iżda pjuttost qawmien mill-ġdid ta’ kmandament Iżlamiku.

Fil-Koran Imqaddes, Alla jiddikjara, “Huwa għamilkom il-werrieta tal-art, u refa’ wħud minnkom fuq oħrajn fi gradi, biex iġarrabkom f’dak li takom.” (Koran, 6:166)

Dan ir-rwol mhuwiex wieħed ta’ dominju u kontroll, iżda ta’ responsabbiltà sagra. L-umanità hija maħtura minn Alla bħala depożitarja tad-dinja, responsabbli għal kif nużawha, nippreservawha, u mhux neqirduha.

Il-pedament tagħna bbażat fuq il-fidi huwa mibni fuq dan il-prinċipju tal-amministrazzjoni, marbut mal-kunċetti tal-bilanċ. Il-Koran jiddikjara, “Huwa għolla ’l fuq is-smewwiet u waqqaf il-kejl, ħalli intom ma taqbżux dak il-kejl. Għalhekk iżen kollox bil-ġustizzja u la tonqosx mill-kejl.” (55:8-10)

Dan il-bilanċ divin jirregola kull ekosistema, u r-rwol tagħna bħala amministraturi u gwardjani huwa li ngħixu f’armonija miegħu. Li tfixkel dan il-bilanċ permezz tal-esplojtazzjoni, ir-regħba, jew negliġenza huwa li tikser l-ordni naturali stabbilit minn Alla li Jista’ Kollox.

Il-ħela u l-eċċess

L-Iżlam jikkundanna wkoll bil-qawwa l-ħela u l-eċċess. Alla jikkmanda: “Kulu u ixorbu, mingħajr ħela. Żgur li Huwa ma jħobbx il-ħela.” (Koran 7:32)

Il-Qaddis Profeta Muħammad, is-sliem għalih, saħħaħ dan il-prinċipju b’mod sabiħ billi ta struzzjonijiet li anke jekk wieħed ikun ħdejn xmara li tiġri, m’għandux jaħli l-ilma, u għandu dejjem jibża’ għalih. Dan huwa, fil-fatt, prinċipju etern ta’ moderazzjoni u l-kura tar-riżorsi, u jservi bħala obbligu reliġjuż, u dan hu speċjalment rilevanti għall-għanijiet ta’ sostenibilità u konservazzjoni ambjentali tal-lum.

Il-Komunità Ahmadiyya Musulmana temmen u tara valur immens fil-prinċipji ewlenin tas-sostenibilità li huma mniżżla sew fit-tagħlim tal-Iżlam. Meta wieħed iqis l-ambitu vast tas-sostenibilità, it-tagħlim tal-Iżlam jestendi ferm lil hinn mill-protezzjoni ambjentali. Huma jenfasizzaw l-intersezzjoni armonjuża bejn il-fidi, il-komunità u l-benesseri soċjali. Għal sekli sħaħ, is-soċjetajiet Iżlamiċi wrew dan permezz ta’ sistemi prattiċi li rawmu kemm lin-nies kif ukoll lill-pjaneta.

L-iżvilupp uman

Ħu pereżempju s-sistema tad-donazzjonijiet karitattivi li permezz tagħhom il-Musulmani ddedikaw proprjetà u riżorsi għall-ġid pubbliku. Dawn għenu finanzjarjament ’il-iskejjel, l-isptarijiet, il-bjar tal-ilma, u s-swieq komunitarji, u saħħew kemm l-iżvilupp uman kif ukoll il-bilanċ ekoloġiku.

Bl-istess mod, id-donazzjoni obbligatorja (zakat) u l-karità volontarja stabbilixxew sistemi dejjiema għat-tnaqqis tal-faqar u l-ekwità soċjali, u rawmu r-reżiljenza fis-soċjetajiet. Dawn il-prinċipji huma fundamentali għal kwalunkwe futur sostenibbli.

Għalhekk, huwa importanti li nieħdu ħsieb l-ambjent tagħna b’kwalunkwe mod possibbli. Nistgħu nħawlu s-siġar, u nevitaw il-ħela u l-eċċess.

Karità kontinwa

Il-Qaddis Profeta Muħammad għallimna prinċipju tad-deheb f’dan ir-rigward li mhux biss huwa jibbenifikana llum, iżda anke għada, għall-ġenerazzjoni futura. Huwa qal li, “Jekk fidil iħawwel siġra jew jiżra’ żrieragħ, u għasfur, persuna, jew annimal jiekol minnha, dan ikun att karitattiv.”

Jiġifieri, it-tħawwil ta’ siġra jitqies bħala karità minn dik il-persuna u, sakemm in-nies, l-għasafar u l-annimali jibqgħu jibbenifikaw minn dik is-siġra, il-bniedem se jibqa’ jirċievi l-premju ta’ dan l-att sabiħ.