Photo: In-Nazzjon/Caritas Malta

TKELLMU DWAR IL-KWALITAJIET TAJBIN TAL-MEJTIN

In-Nazzjon, 12.11.2025 | Imam Laiq Ahmed Atif – amjmalta@gmail.com

Il-mewt hija realtà inevitabbli tal-ħajja umana. Kull ruħ għandha dduq il-mewt, kif ifakkarna Alla li Jista’ Kollox fil-Koran Imqaddes:

“Kull ruħ idduq il-mewt. F’Jum il-Qawmien biss tieħdu ħlaskom kollu. Min jinħeles min-Nar u jiddaħħal fil-Ġenna, ikun tassew rebbieħ, (għax) il-ħajja fid-dinja (ma hija xejn) ħlief tgawdija qarrieqa u fiergħa.” (3:186)

Meta xi ħadd jitlaq minn din id-dinja, l-Iżlam jgħallimna nadottaw mod ta’ kliem li jirrifletti ħniena, kompassjoni, u rispett.

Il-Qaddis Profeta Muħammad, is-sliem għalih, enfasizza bil-qawwa li nitkellmu tajjeb dwar il-mejtin, insemmu l-kwalitajiet tajbin tagħhom, infakkru fil-virtujiet tagħhom, nagħrfu u nonoraw it-tjubija tagħhom, u nżommu lura milli nsemmu d-difetti tagħhom. Huwa qal li, “Semmu l-kwalitajiet tajbin tal-mejtin tagħkom, u ssemmux in-nuqqasijiet tagħhom.”

Din il-gwida eterna ġġorr għerf profond. Li tirrikonoxxi u titkellem tajjeb dwar l-erwieħ mejta mhux biss jonora l-memorja tagħhom iżda jġib ukoll faraġ u konsolazzjoni lill-familji, il-qraba u l-maħbubin tagħhom. Isaħħaħ ir-rabtiet ta’ mħabba, ħbiberija, u fratellanza fis-soċjetà.

It-talba funebri Iżlamika

It-talba funebri Iżlamika tirrifletti b’mod sabiħ dan il-prinċipju universali. Waħda mit-talbiet li jinqraw waqt il-funeral hi din:

“O Alla aħfer lill-ħajjin tagħna u lill-mejtin tagħna, u dawk minna li huma preżenti u dawk minna li huma assenti, u ż-żgħar tagħna u x-xjuħ tagħna, u l-irġiel tagħna u n-nisa tagħna. O Alla, dawk minna li Inti rregalajt il-ħajja ħallihom sodi fl-ubbidjenza Tiegħek, u dawk minna li Inti se ġġagħalhom iħalluna, ħallihom imutu fil-fidi. Iċċaħħadniex, O Alla, mill-benefiċċji li jħalli l-mejjet u tissottomettiniex għal proċess ġudizzjarju warajh.”

Din it-talba hija profondament inklużiva, u tinkludi l-bnedmin kollha irrispettivament mill-fidi, l-etniċità, ir-razza, il-kulur, it-twemmin, jew is-sess. Tirrifletti l-kompassjoni universali li l-Iżlam jestendi għall-ħolqien kollu ta’ Alla.

Il-bnedmin kollha huma bħal vjaġġaturi

Il-bnedmin kollha f’din id-dinja huma bħal vjaġġaturi f’karavana vasta li tivvjaġġa lejn Alla. Xi wħud jaslu fid-destinazzjoni tagħhom qabel, u oħrajn wara. Xi wħud jitilqu minn din il-ħajja fiż-żgħożija tagħhom, u oħrajn fix-xjuħija. Madankollu kull ruħ, mingħajr eċċezzjoni, se tasal fl-istess destinazzjoni. Għalhekk, huwa d-dmir tagħna li nitolbu għal kulħadd f’din il-karavana tal-umanità—nitolbu l-ħniena, il-maħfra u l-gwida ta’ Alla għal kulħadd.

Tagħlim u talb sabiħ bħal dan iħaddan il-qofol tal-bini ta’ komunitajiet ġenerużi u rispettużi.  It-tifkira tal-kwalitajiet tajbin tal-mejtin tħeġġeġ il-maħfra, trawwem l-għaqda fost il-ħajjin, u tippromwovi l-ispirtu tal-ħniena fost in-nies.

Inħobbkom—Tribut lil Monsinjur Victor Grech

Spirtu simili ta’ tifkira u gratitudni kien rifless b’mod sabiħ fl-isforzi ta’ Caritas Malta u l-Editur ta’ din il-gazzetta, is-Sur Joe Cassar, li dan l-aħħar ikkompila, editja u ppubblika ktieb li jippreserva l-wirt ta’ Monsinjur Victor Grech, il-Fundatur ta’ Caritas Malta. Kelli l-pjaċir li nattendi t-tnedija tal-ktieb, fejn il-pubblikazzjoni kienet intitolata b’mod xieraq bil-kliem mill-qalb ta’ Monsinjur Victor Grech stess: “Inħobbkom.”

Dan ix-xogħol notevoli jgħaqqad flimkien il-ħsibijiet, il-fehmiet, u l-esperjenzi personali ta’ nies li kienu jafu lil Monsinjur Victor Grech. Rikonoxximent bħal dan jipprovdi faraġ lill-qraba tiegħu, jiċċelebra l-wirt tiegħu, u joffri mumenti ta’ riflessjoni għaż-żgħażagħ tagħna u l-ġenerazzjonijiet futuri.

Barra minn hekk, ifakkarna fil-filosofija vera tal-ħajja — li ​​l-ħajja mhix maħsuba biex tgħixha għalik innifsek biss. Ħajja tassew mimlija skop tmur lil hinn mill-persuna: hija li tħobb u tqim lill-Mulej, u hija waħda ddedikata għas-servizz tal-ħolqien ta’ Alla, biex iġġib serħan, faraġ, ferħ u tama lil ħaddieħor — speċjalment fi żminijiet ta’ bżonn — billi ttaffi n-niket u l-inkwiet tagħhom.

Meta naqraw it-tagħlim bażiku tar-reliġjonijiet kollha, u jekk nitkellem dwar l-Iżlam, insibu li l-għan tal-ħolqien tagħna huwa li nħobbu lil Alla u lill-ħolqien Tiegħu.

Bniedem umli, ġentili u ta’ qalb tajba

Kelli wkoll il-pjaċir li niltaqa’ ma’ Monsinjur Victor Grech f’diversi okkażjonijiet, u dejjem sibtu raġel ta’ qalb tajba kbira, umli u mimli kliem ġentili. Kien dejjem lest li jgħin lil dawk fil-bżonn, joffri tama lil nies li kienu waqgħu fid-dlam tad-disperazzjoni. Permezz tal-kompassjoni u d-dedikazzjoni tiegħu, ipprovdielhom il-mezzi u l-gwida biex jirriformaw lilhom infushom u biex jerġgħu jsiru membri attivi u kontributorji tas-soċjetà.

Dejjem affaxxinatni li nirrifletti fuq ir-realtà tal-ħajja. Kull ruħ — kemm jekk għanja jew fqira f’termini materjali — trid xi darba titlaq minn din id-dinja, mingħajr ma tieħu xejn mill-affarijiet tad-dinja magħha.

Madankollu, kull persuna se ġġorr magħha l-għemejjel li wettqet f’din il-ħajja, għax huma l-azzjonijiet u l-intenzjonijiet tagħna li verament jiddefinixxu l-vjaġġ etern tagħna.

Apprezzament sinċier tiegħi

Nixtieq nagħlaq bl-apprezzament sinċier tiegħi għax-xogħol notevoli mwettaq mis-Sur Joe Cassar fil-pubblikazzjoni ta’ ktieb dwar Monsinjur Victor Grech — tribut li żgur se jibqa’ mfakkar għall-ġenerazzjonijiet li ġejjin. L-isforzi tiegħu mhux biss jippreservaw il-wirt ta’ ruħ nobbli iżda jfakkruna wkoll fl-importanza li ngħożżu u nitkellmu dwar il-kwalitajiet tajbin ta’ dawk li telqu.