Photo: ITTIGallery/Shutterstock.com

L-id ta’ fuq hija aħjar mill-id t’isfel

It-Torċa, 14.12.2025/ Imam Laiq Ahmed Atif — amjmalta@gmail.com

L-era preżenti ġabet magħha għadd kbir ta’ żviluppi xjentifiċi, ekonomiċi u teknoloġiċi. Illum, il-bniedem għaqqad id-distanzi bejn l-art u s-sema, aċċellera l-mezzi ta’ komunikazzjoni, espanda l-bibien tal-għarfien u l-ħiliet, u żied immensament il-faċilitajiet materjali tal-ħajja.

Iżda ma’ dan l-avvanz u l-iżvilupp materjalistiku hemm realtà morra li wasslet għal ħafna sfidi ġodda. Żbilanċ soċjali, differenzi fil-klassi, problemi tas-saħħa u l-benesseri mentali, tnaqqis morali u ansjetà ekonomika ħallew feriti fil-ġisem tal-umanità li ma jistgħux jitfejqu biss b’progress dinji.

F’ġidhom kien hemm sehem għall-foqra

L-Iżlam jgħidilna li l-iżvilupp veru huwa dak li jtejjeb il-karatteristiċi interni tal-bniedem, joħloq ġustizzja fis-soċjetà, u jappoġġja lid-dgħajfin. Il-Koran Imqaddes jgħid: “F’ġidhom hemm sehem għat-tallab u għall-imċaħħad.” (51:20)

Jiġifieri, fil-ġid tal-fidili hemm id-dritt tat-tallab, il-fqir u l-imċaħħad. Dan il-vers juri b’mod ċar li s-soċjetà ma tistax tkun kompluta sakemm ma jiġux sodisfatti d-drittijiet tal-persuni fil-bżonn u kull individwu ma jirrealizzax il-bżonnijiet tan-nies imċaħħda ta’ madwaru.

Barra minn hekk, dan il-vers jenfasizza l-prinċipju fundamentali Iżlamiku li fil-ġid tal-għonja, hemm dritt stabbilit tal-foqra. Il-ġid mhuwiex pussess personali assolut; pjuttost, huwa fiduċja mingħand Alla, u l-membri vulnerabbli tas-soċjetà huma intitolati li jibbenefikaw minnu.

Barra minn hekk, il-vers jenfasizza li meta l-għonja jonfqu l-ġid tagħhom biex jappoġġjaw lil ħuthom inqas ixxurtjati, ma jkunux qed jagħtu favur speċjali. Minflok, ikunu sempliċement qed iwettqu obbligu morali u divin dovut lill-foqra.

L-aqwa nies huma dawk…

Fl-era preżenti, il-ġid sar ikkonċentrat fi ftit idejn. Minn naħa waħda, hemm popolazzjoni tad-dinja qed tgħix ħajja mżejna bil-lussu, filwaqt li min-naħa l-oħra, sezzjoni enormi tinsab maqbuda fil-problemi tal-ġuħ, il-mard, il-qgħad u d-disperazzjoni ekonomika. It-tfal qed ibatu minn malnutrizzjoni, il-familji qed jixxennqu għall-kura u l-anzjani huma mġiegħla jgħixu fi stat ta’ impotenza. Dan ix-xenarju huwa biżżejjed biex iħawwad il-kuxjenza tal-umanità u jistedinna nagħrfu r-responsabbiltajiet tagħna mill-ġdid.

Fl-Iżlam, is-servizz lill-umanità, l-altruwiżmu, il-kompassjoni u l-ġenerożità mhumiex biss kwalitajiet morali iżda għandhom l-istatus ta’ qima. Il-Qaddis Profeta Muħammad, is-sliem għalih, qal: “L-aqwa nies huma dawk li jibbenefikaw l-aktar lil ħaddieħor.”

Jiġifieri, mhux dak li għandna jagħmilna aħjar fost in-nies, iżda, dak li nagħtu lil ħutna fil-bżonn jagħmilna aħjar u onorabbli. Għalhekk, il-Qaddis Profeta Muħammad enfasizza dan iktar u qal: “L-id ta’ fuq hija aħjar mill-id t’isfel: l-id ta’ fuq tagħti u tonfoq, l-id t’isfel tittallab u tirċievi.”

It-tifsira tal-għotja

Din it-tifsira tal-għoti mhijiex limitata għall-għajnuna finanzjarja; li tappoġġja qalb imnikkta, tieħu ħsieb il-morda, iġġib tbissima fuq wiċċ il-foqra, tpoġġi id ta’ kompassjoni fuq ras orfni—dawn l-azzjonijiet kollha huma ta’ valur kbir f’għajnejn il-Mulej li Jista’ Kollox. Meta persuna tgħin lil xi ħadd fil-bżonn sempliċement għall-fini ta’ Alla, it-talba li toħroġ minn qalbu tilħaq is-smewwiet u tista’ tbiddel id-dlam ta’ ħajtu stess f’dawl; u tista’ tillumina lil qalbu u lil ruħu.

Il-verità hi li l-paċi ta’ ġewwa ta’ persuna mhix moħbija fl-akkumulazzjoni tal-ġid, iżda fit-tifkira ta’ Alla, il-pjetà, u s-servizz tal-umanità. L-hena li tiġi mill-qsim ma’ ħaddieħor ma tistax tinkiseb minn xi barka materjali.

L-aqwa espressjoni ta’ gratitudni

Meta naqsmu l-barkiet tagħna ma’ ħaddieħor, Alla li Jista’ Kollox jiftħilna l-bibien tal-barkiet speċjali Tiegħu. Il-Koran jgħid: Jekk tkunu grati, jekk tiżżu ħajr (ta’ kulma għamilt magħkom, u tajtkom), tabilħaqq inżidkom fil-barkiet, u żgur li nagħtikom aktar favuri. (14:8)

Tabilħaqq, l-aqwa espressjoni ta’ gratitudni hija li naqsmu l-barkiet ta’ Alla ma’ ħaddieħor; ma’ ħutna bnedmin.

Għandna nżommu f’moħħna li jekk xi ħadd għandu ġid iktar minn ħaddieħor, jew twieled f’familja għanja, ma kinitx l-eċċellenza tiegħu u ma kellu l-ebda dritt. Il-ġid huwa ta’ Alla li Jista’ Kollox u, jekk Hu tah il-ġid bħala rigal, allura huwa d-dmir tiegħu li jaqsam ukoll ma’ ħutu fil-bżonn.

Ir-responsabbiltà żdiedet ħafna

Għalhekk, fiż-żminijiet diffiċli tal-lum, ir-responsabbiltà fuqna tirdoppja li nestendu daqqa t’id lis-sezzjonijiet l-aktar dgħajfa tas-soċjetà tagħna. Biex noħolqu faċilitajiet għan-nies li qed isofru mill-faqar, il-ġuħ u l-mard, biex nikkunsidraw it-tbatija tagħhom bħala tagħna stess, u biex ngħinuhom finanzjarjament, moralment u spiritwalment kemm jista’ jkun. Dan huwa l-mod ta’ azzjoni li jsir sors ta’ pjaċir ta’ Alla, paċi ta’ ġewwa u ferħ etern.

Fl-aħħar nett, nitolbu lil Alla li Jista’ Kollox jagħtina l-abbiltà li nonfqu l-ġid, il-ħin, l-imħabba u l-kompassjoni tagħna fis-servizz tal-qaddejja Tiegħu u biex insiru ambaxxaturi tal-paċi, il-kumdità u l-ferħ f’dan l-ambjent bla kwiet tad-dinja. Ammen.