Image: Lightspring/Shutterstock.com

IT-TIBDIL FIL-KLIMA: RESPONSABBILTÀ MORALI U SPIRITWALI 

It-Torċa, 01.02.2026| Imam Laiq Ahmed Atif — amjmalta@gmail.com

Ftit jiem ilu, it-tempesta Harry laqtet lil Malta u r-reġjun ċentrali usa’ tal-Mediterran b’forza qawwija, u ġabet magħha rjieħ vjolenti, xita qawwija, mewġiet qawwija, u tfixkil mifrux fil-ħajja ta’ kuljum u l-infrastruttura. Irjieħ qawwija li jaqbżu l-100 km/h ħakmu bliet kostali bħal Marsaskala, Tas-Sliema, u Birżebbuġa, qalgħu s-siġar mill-għeruq, għamlu ħsara lill-bini, għarrqu t-toroq, u wasslu għal mijiet ta’ sejħiet għall-għajnuna mill-protezzjoni ċivili.

Minħabba t-tibdil fil-klima, kundizzjonijiet estremi simili jistgħu jsiru aktar frekwenti fil-futur, li fih innifsu huwa allarmanti ħafna għad-dinja kollha u jiġbed l-attenzjoni tagħna lejn li nieħdu passi konkreti u sostenibbli biex nipproteġu l-pjaneta mill-effetti tat-tibdil fil-klima.

Barra minn hekk, dan l-avveniment estrem tat-temp iservi bħala tfakkira qawwija tal-impatti globali dejjem jiżdiedu tat-tibdil fil-klima, u jisfida lill-komunitajiet biex jirriflettu mhux biss fuq ir-risposti xjentifiċi u politiċi iżda wkoll fuq ir-responsabbiltajiet etiċi u spiritwali. L-Iżlam bħala reliġjon joffri għarfien profond li jirrispondi mal-urġenza ta’ sfidi ambjentali bħall-Maltempata Harry.

It-tibdil fil-klima huwa wieħed mill-aktar sfidi globali urġenti tal-era moderna, li jhedded l-ekosistemi, l-għajxien, u l-ġenerazzjonijiet futuri. Il-Koran Imqaddes u l-Qaddis Profeta Muħammad, is-sliem għalih, jipprovdu qafas etiku komprensiv li jirregola r-relazzjoni tal-umanità mad-dinja naturali.

It-tagħlim Iżlamiku jenfasizza l-amministrazzjoni, il-bilanċ, il-ġustizzja, u r-responsabbiltà—prinċipji li jallinjaw ruħhom sew mar-responsabbiltà ambjentali kontemporanja.

Minn perspettiva Iżlamika, id-degradazzjoni ambjentali u t-tibdil fil-klima mhumiex sempliċement kwistjonijiet xjentifiċi jew politiċi, iżda wkoll tħassib profondament morali u spiritwali.

Amministrazzjoni umana tad-dinja

L-Iżlam jiddeskrivi l-bnedmin bħala l-amministraturi jew id-depożitarji tad-dinja, li timplika li l-umanità għandha responsabbiltà sagra li tipproteġi u tiddirieġi l-aspetti kollha tal-ħolqien bħala fiduċja mingħand Alla. Din l-amministrazzjoni ġġorr magħha l-kontabilità quddiem Alla għall-użu, l-immaniġġar u l-preservazzjoni tar-riżorsi naturali. L-użu ħażin jew il-ħela ta’ dawn ir-riżorsi mifdija huwa meqjus bħala vjolazzjoni ta’ din il-fiduċja u, b’hekk, falliment spiritwali u etiku.

Il-Koran jiddeskrivi lill-bnedmin bħala l-fiduċjarji ta’ Alla fid-dinja: “Ftakar meta Sidek qal lill-anġli: ‘Jiena se nqiegħed fl-art suċċessur.’” (Il-Koran, 2:31)

Dan ir-rwol jagħti lill-bnedmin responsabbiltà aktar milli dominju bla restrizzjonijiet. Id-dinja ma tappartjenix lill-umanità f’termini assoluti; hija fiduċja mingħand Alla. Bħala amministraturi, il-bnedmin huma mistennija li jimmaniġġaw ir-riżorsi naturali b’mod responsabbli, jipproteġu l-ekosistemi, u jiżguraw is-sostenibbiltà għall-ġenerazzjonijiet futuri. Attivitajiet li jaċċelleraw it-tibdil fil-klima—bħall-konsum eċċessiv ta’ fossil fuel, it-tneħħija tal-foresti, u t-tniġġis—jirrappreżentaw nuqqas li tinżamm din il-fiduċja.

Bilanċ fil-ħolqien

Il-Koran ripetutament jenfasizza li Alla ħalaq l-univers bi preċiżjoni u bilanċ: “Huwa għolla ’l fuq is-smewwietu waqqaf il-kejl, ħalli intom ma taqbżux dak il-kejl.” (55:8-9)

Il-kunċett ta’ bilanċ jirrifletti ekwilibriju ekoloġiku. It-tibdil fil-klima, immexxi l-aktar minn azzjonijiet tal-bniedem, qed jitqies dejjem aktar mill-istudjużi Musulmani bħala tfixkil ta’ dan il-bilanċ stabbilit divinament. It-temperaturi globali li qed jogħlew, avvenimenti estremi tat-temp, u t-telf tal-bijodiversità huma sintomi tat-trasgressjoni tal-umanità kontra l-limiti naturali. Għalhekk, l-Iżlam jitlob moderazzjoni u trażżin fl-attività ekonomika u l-konsum.

Projbizzjoni tal-korruzzjoni fid-dinja

Il-qerda ambjentali hija kkundannata fil-Koran bħala korruzzjoni: “Il-korruzzjoni dehret fuq l-art u fil-baħar minħabba dak li għamlu jdejn in-nies, biex idewwaqhom xi ftit minn dak li għamlu, u għandhom imnejn jerġgħu lura (mill-ħażen u jindmu).” (Il-Koran, 30:42)

Minbarra t-tifsira spiritwali, dan il-vers huwa spiss ikkwotat f’diskussjonijiet Iżlamiċi dwar it-tniġġis, id-degradazzjoni ambjentali, u t-tibdil fil-klima. Jistabbilixxi relazzjoni ċara bejn l-imġiba tal-bniedem u l-ħsara ambjentali. It-tibdil fil-klima, bħala riżultat ta’ industrijalizzazzjoni u regħba mhux ikkontrollati, joqgħod perfettament f’dan il-kunċett ta’ korruzzjoni, u t-twettiq tal-isforzi biex jiġi evitat huwa obbligu reliġjuż.

Moderazzjoni u l-projbizzjoni tal-ħela

Fejn l-Iżlam iħeġġeġ il-moderazzjoni, u biex il-fidili jevitaw l-eċċess fil-konsum, fil-produzzjoni u f’kull attività umana, dan jippreveni wkoll il-ħela u t-tnaqqis tar-riżorsi, u jħeġġeġ l-utilizzazzjoni meqjusa u maħsuba ta’ dak li tipprovdi l-art.

Barra minn hekk, l-użu ħażin tal-affarijiet u l-ħela huma kkundannati b’mod kategoriku mill-Iżlam. L-Iżlam jiskoraġġixxi bil-qawwa l-eċċess u l-ħela, anke fi kwistjonijiet legali: “Kulu u ixorbu, mingħajr ħela. Żgur li Huwa ma jħobbx il-ħela.” (Il-Koran, 7:32)

Il-kultura moderna tal-konsumatur—karatterizzata minn konsum żejjed ta’ enerġija, oġġetti li jintremew, u riżorsi naturali—tikkontradixxi din l-etika Iżlamika. It-tnaqqis tal-ħela, il-konservazzjoni tal-enerġija, u l-adozzjoni ta’ stili ta’ ħajja sostenibbli huma għalhekk konsistenti mat-tagħlim Iżlamiku.

Ġustizzja tal-klima u responsabbiltà soċjali

It-tibdil fil-klima jaffettwa ħafna lill-foqra, lill-komunitajiet vulnerabbli, u lill-ġenerazzjonijiet futuri, li għandhom dejjem jiġu protetti u jingħataw importanza. Il-prinċipji Iżlamiċi tal-ġustizzja u l-prevenzjoni tal-ħsara jitolbu responsabbiltà kollettiva. In-nazzjonijiet u l-industriji li jikkontribwixxu l-aktar għall-ħsara ambjentali għandhom responsabbiltà morali akbar biex jindirizzaw it-tibdil fil-klima u jgħinu lil dawk l-aktar milquta.