Image: Sergey Nivens/Shutterstock.com

L-IMPORTANZA TAL-GĦAŻLA TA’ ĦBIEB TAJBA U ONESTI

It-Torċa, 15.02.2026 | Imam Laiq Ahmed Atif – amjmalta@gmail.com

Kważi f’kull lingwa u kultura, hemm espressjonijiet li jenfasizzaw l-importanza ta’ kumpanija tajba u ġusta. Il-bnedmin huma soċjali min-natura tagħhom, u l-karattru, il-ħsibijiet u l-imġiba tagħhom huma influwenzati b’mod profond ħafna min-nies li jdawru lilhom infushom bihom.

Qawl Ingliż magħruf sew, “Bniedem jingħaraf mill-kumpanija li jżomm”, jagħti ħafna importanza lil din ir-realtà. Jenfasizza l-fatt li kumpanija tajba u onesta mhix biss hi ta’ benefiċċju, iżda essenzjali għall-iżvilupp morali, spiritwali u soċjali tal-bniedem.

Il-falkuni jtiru mal-falkuni

Bl-istess mod, proverbju Persjan sabiħ jgħid: “Il-ħamiem itir mal-ħamiem, il-falkuni jtiru mal-falkuni; dawk li jimxu bil-mod jimxu ma’ dawk li jimxu bil-mod, u dawk li huma veloċi jiġru ma’ min jiġri ħafna.”

Dan il-proverbju għandu diversi tifsiriet. Jissuġġerixxi li l-karattru ta’ persuna spiss jista’ jiġi ġġudikat mill-kollegi u l-ħbieb tagħha. Jirrifletti wkoll it-tendenza naturali tan-nies li jiffurmaw rabtiet ma’ dawk li jaqsmu valuri, interessi, abbiltajiet u livelli ta’ fehim simili. Fuq kollox, jenfasizza l-importanza li tagħżel il-kumpaniji tiegħek b’għerf u konsiderazzjoni bir-reqqa, għaliex l-assoċjazzjoni qatt ma tkun newtrali—tifforma l-identità tagħna.

Is-soċjologi moderni jirrepetu dan l-għerf billi jirrikonoxxu li, filwaqt li s-soċjetà hija ffurmata minn individwi, l-individwi nfushom huma ffurmati bl-istess mod mis-soċjetà. Jgħidu x’jgħidu l-ħassieba, il-fatt huwa li hemm rabta soda bejn l-individwu u s-soċjetà, u ma tistax tifred wieħed mill-oħra. Il-mentalità, id-drawwiet, l-ambizzjonijiet, u anke l-konfini morali ta’ persuna huma influwenzati mill-ambjent u ċ-ċirku soċjali tagħhom—in-nies li magħhom jinteraġixxu, jgħixu, u jqattgħu l-ħin tagħhom. Għalhekk, il-kumpanija għandha rwol deċiżiv fit-tiswir kemm tal-individwu kif ukoll tat-tessut tas-soċjetà.

Żommu kumpanija mal-ġusti u mal-verità

L-Iżlam jagħti importanza kbira lil dan is-suġġett u jipprovdi gwida ċara dwar il-kumpanija. Il-Koran Imqaddes jisħaq fuq il-fatt li wieħed għandu jastjeni mill-kumpanija tal-ħażin u l-immorali; u ripetutament isejjaħ lill-fidili lejn it-tjieba, il-kuxjenza ta’ Alla, u l-assoċjazzjoni ma’ nies ta’ integrità u fidi. Alla li Jista’ Kollox jikkmanda: “Intom li temmnu! Kunu konxji tad-dmir tagħkom lejn Alla u żommu kumpanija mal-ġusti u mal-verità.” (Il-Koran, 9:119)

Dan il-vers jistabbilixxi b’mod ċar li ż-żamma ta’ kumpanija tajba mhijiex għażla iżda gwida divina. It-tajbin jinfluwenzaw lil xulxin lejn it-tajjeb, ifakkru lil xulxin f’Alla, jinkoraġġixxu l-ubbidjenza, u jrażżnu lil xulxin milli jagħmlu l-ħażen.

B’kuntrast, kumpanija korrotta tista’ gradwalment iddgħajjef il-fidi, tinnormalizza d-dnub, u tbiegħed persuna mill-valuri morali u spiritwali.

L-għażla tal-ħbieb bil-għaqal

Il-Qaddis Profeta Muħammad, is-sliem għalih, kompla jenfasizza dan il-prinċipju permezz ta’ eżempji qawwija. Huwa qal: “Bniedem isegwi r-reliġjon ta’ sieħbu; għaldaqtant kull wieħed irid iqis lil min iżomm bħala ħabib tiegħu.”

F’diskors ieħor, il-Qaddis Profeta Muħammad, is-sliem għalih, spjega dan il-punt b’mod sabiħ meta qal: “L-eżempju ta’ ħabib ġenwin u ħabib ħażin huwa bħal dak ta’ bejjiegħ tal-fwieħa u dak li jonfoħ l-imniefaħ tal-ħaddied. Il-bejjiegħ tal-fwieħa jista’ jagħtik ftit fwieħa, inti tista’ tixtri wkoll, jew għall-inqas tgawdi fwieħa pjaċevoli. Min-naħa l-oħra l-ħaddied jista’ jaħraqlek ħwejġek, jew inti tkun espost għal riħa li ddejqek.”

Din l-analoġija turi b’mod sabiħ li anke l-assoċjazzjoni passiva għandha effett—jew ta’ ispirazzjoni jew ta’ ħsara.

Kumpanija li ssaħħaħ il-karattru

Għalhekk l-Iżlam iħeġġeġ lill-fidili biex ifittxu kumpanija li trawwem il-fidi, issaħħaħ il-karattru, u tippromwovi mġiba pożittiva. Ħbieb tajbin ifakkru lil xulxin fit-talb, l-onestà, il-paċenzja, l-umiltà, u l-kompassjoni. Huma jservu bħala mirja, jgħinu lil wieħed jara d-difetti tiegħu stess u jinkoraġġixxu t-titjib personali. F’Jum il-Ġudizzju, kumpanija bħal din tinbidel f’sors ta’ faraġ u unur.

Bil-maqlub, il-Koran iwissi wkoll dwar id-dispjaċir li jirriżulta minn kumpanija ħażina. Alla jiddeskrivi r-rimors ta’ dawk li segwew ħbieb żbaljati li f’Jum il-Ħaqq se jgħidu: “Aħ, ħażin għalija! Kien ikun aħjar li qatt ma ħadt wieħed bħal dan bħala ħabib! Huwa tassew tellifni t-tifkira wara li ġiet għandi.” (25:29-30)

Dawn il-versi jservu bħala twissija profonda li l-kumpanija żbaljata tista’ twassal mhux biss għal ħsara fid-dinja iżda wkoll għal dispjaċir etern.

Bħala konklużjoni, l-Iżlam jippreżenta l-kumpanija bħala forza qawwija li ssawwar il-ħajja, il-karattru u d-destin aħħari ta’ dak li jkun. L-għażla tal-ħbieb hija, għalhekk, responsabbiltà morali u spiritwali. Fidil għaqli jfittex il-kumpanija ta’ dawk li jressquh eqreb lejn Alla u l-umanità, jelevaw il-kondotta tiegħu u jiggwidawh lejn it-tjieba. Hekk kif l-individwi jirfinaw iċ-ċrieki tagħhom, huma jikkontribwixxu wkoll għall-bini ta’ soċjetà aktar b’saħħitha, aktar etika u spiritwalment konxja.