
Is-sistema soċjali tista’ tinbena biss fuq il-ġustizzja u l-ekwità
It-Torċa, 23.02.2025 | IMAM Laiq Ahmed Atif – amjmalta@gmail.com
Il-benesseri soċjali
Id-definizzjoni tal-benesseri soċjali moderna tista’ tkun ikkumplikata. Matul sekli sħaħ, il-kunċett tal-benesseri soċjali evolva biex jaqbel mal-ħtiġijiet tas-soċjetà. Fl-aktar sens bażiku, li jappartjeni għall-fehim tagħna tan-normi kulturali tas-seklu 21, jista’ jiġi definit bħala servizz bl-intenzjoni li jgħin liċ-ċittadini ta’ nazzjon li jeħtieġu l-bżonnijiet bażiċi tal-ħajja.
Dawn il-ħtiġijiet bażiċi tal-ħajja jiġu ddeterminati bħala li jkollna kenn sikur, aċċess għal ilma nadif u ikel, u l-ħtieġa li nkunu siguri u protetti fl-ambjent fejn ngħixu. Dawn il-bżonnijiet bażiċi huma spjegati wkoll bħala l-ikel, l-ilbies u d-dar; għax dawn huma l-ħtiġijiet bażiċi li l-bniedem għandu bżonn biex jgħix ħajja diċenti.
Minn perspettiva Iżlamika, dawn il-ħtiġijiet ġew indirizzati fuq livell statali matul iż-żmien tal-Qaddis Profeta Muħammad, is-sliem għalih, u s-suċċessuri tiegħu—il-Kalifi. L-Iżlam mhux biss jemmen fil-bżonnijiet ewlenin tal-bniedem, iżda jipprovdi valuri soċjali komprensivi u sistema ta’ ġustizzja lil sezzjoni wiesgħa tal-poplu, u għall-benesseri tal-bniedem.
It-tribaliżmu u n-nepotiżmu
Meta naqraw dwar it-tagħlim Iżlamiku nsibu li l-Iżlam jipprovdi sistema speċifika ta’ valuri soċjali u b’hekk jipprovdi sistema komprensiva ta’ ġustizzja li tissodisfa l-bżonnijiet tal-bnedmin b’mod ġust u ugwali. Fi kliem ieħor, l-Iżlam jistabbilixxi regoli ta’ kondotta li jservu bħala l-pedament tas-soċjetà u li jirregolaw id-drittijiet u d-dmirijiet taċ-ċittadini kollha. Dawn ir-regoli soċjali tal-Iżlam jinkludu kull qasam tal-ħajja mir-relazzjonijiet tal-familja sa relazzjonijiet bejn u fost in-nazzjonijiet.
Il-bażi ta’ din is-sistema sħiħa hi l-ġudikatura imparzjali fuq il-prinċipju li kulħadd huwa l-istess f’għajnejn il-liġi. L-Iżlam jiċħad il-kunċett tat-tribaliżmu u n-nepotiżmu, u jgħid li s-sistema soċjali tista’ tinbena b’mod effettiv fuq il-ġustizzja, l-ugwaljanza u l-ekwità sħiħa. Għax il-ġustizzja hija l-bażi ta’ soċjetà prospera u paċifika.
Iċ-ċirkolazzjoni tal-ġid
Filwaqt li l-Koran Imqaddes ta ħafna libertà għall-istabbiliment ta’ dħul għall-istat, skont il-bżonnijiet u ċ-ċirkustanzi, ipprovda gwida speċifika fejn dawn il-flus għandhom jintefqu. Il-qalba tat-tagħlim Iżlamiku hija li l-ġid “m’għandux jiċċirkola biss bejn is-sinjuri” (59:8).
Dan il-vers jistabbilixxi l-prinċipju li ċ-ċirkolazzjoni tal-ġid m’għandhiex tibqa’ limitata għall-klassi privileġġjata. Peress li s-saħħa ta’ individwu teħtieġ li l-bżonnijiet fiżiċi tiegħu jiġu sodisfatti b’mod raġonevoli, is-saħħa tas-soċjetà teħtieġ li l-oġġetti materjali jitqassmu b’mod wiesa’ u l-ġid ikun f’ċirkolazzjoni faċli. Dan huwa l-prinċipju bażiku tal-ekonomija Musulmana li twassal għall-ġustizzja soċjali. Hawn isfel nippreżenta xi punti ewlenin li ġew spjegati fil-Koran Imqaddes għall-infiq tal-flus:
1. Neħħi l-faqar u tnaqqas id-distakk bejn is-sinjuri u l-foqra;
2. Ippruvaw li jiġu sodisfatti l-bżonnijiet bażiċi ta’ kull ċittadin, irrispettivament mill-fidi jew is-sess tiegħu;
3. Għajnuna lil dawk li huma f’riskju li jaqgħu fl-iżball;
4. Ħelsien tal-iskjavi u dawk li qed jitħabtu taħt self;
5. Għajnuna lil kull min ikun milqut minn diżastru jew milqut minn traġedja.
Barra minn hekk, il-Koran Imqaddes jistabbilixxi l-gwida f’aktar dettall dwar il-benesseri tas-soċjetà u jgħid li, “Il-karitajiet huma biss għall-foqra, għall-imsejknin, għal dawk impjegati biex jiġbruhom, għal dawk li qlubhom għandhom jiġu rikonċiljati, għall-ħelsien tal-iskjavi, għal dawk li għandhom dejn fuqhom (biex iħallsu d-dejn), għall-kawża ta’ Alla (fis-servizz tar-reliġjon u tal-komunità), u għall-vjaġġaturi. Dan huwa l-amar minn Alla. Alla Jaf Kollox, Għaref u Għaqli.” (9:60)
Dan il-vers jispjega l-għan u l-persuni li fuqhom għandhom jintefqu dawn il-flejjes li jinġabru mill-istat:
(a) Dawk miksura bil-faqar jew mard;
(b) Dawk li għandhom l-abbiltà li jaħdmu iżda m’għandhomx il-mezzi neċessarji;
(ċ) Dawk impjegati fil-ġbir tal-flus jew li jżommu kont tiegħu jew fil-qadi ta’ xi dmir ieħor konness miegħu;
(d) Dawk li jeħtieġu għajnuna biex jieqfu fuq saqajhom;
(e) Skjavi, priġunieri, jew nies oħra fl-istess qagħda li jġegħluhom iħallsu l-flus biex jassiguraw il-ħelsien tagħhom;
(f) Dawk li ma jistgħux iħallsu d-djun tagħhom jew ikunu sofrew telf straordinarju fin-negozju, jew minħabba xi diżastru naturali, eċċ.;
(ġ) Kull kawża nobbli;
(g) Dawk maqbuda fi vjaġġ minħabba nuqqas ta’ flus jew dawk li jivvjaġġaw biex ifittxu l-għarfien u l-edukazzjoni, jew biex jippromwovu r-relazzjonijiet soċjali.
Filosofija tal-benesseri fl-Iżlam
F’termini aktar sempliċi, il-filosofija tas-sistema ta’ benesseri Iżlamika hija li ġġib il-ġid żejjed fiċ-ċirkolazzjoni u li tiżgura l-bilanċ u d-distribuzzjoni ġusta tal-ġid fost il-foqra u dawk li huma fil-bżonn. Iżda, ma tiqafx hemm. L-idea ċentrali hija li tgħin lil dawk fil-bżonn meta l-aktar ikollhom bżonnha u ladarba jkunu kapaċi joqogħdu waħedhom fuq saqajhom għandhom jagħtu daqqa t’id lil dawk fil-bżonn.
L-Iżlam jenfasizza ħafna fuq ix-xewqa, il-valur u d-dinjità tax-xogħol. L-Iżlam jikkundanna li wieħed jgħix minn fuq ħaddieħor, fuq il-karità jew fuq il-benefiċċji soċjali waqt li jkun jista’ jaħdem. Jekk ikun hemm opportunitajiet ta’ impjieg, u persuna tista’ taħdem u m’hemm l-ebda raġuni valida li tibqa’ fuq il-benefiċċji soċjali allura għandha taħdem, u persuna ma tistax tagħżel li tibqa’ qiegħda. Insibu li l-Qaddis Profeta Muħammad, is-sliem għalih, kien ta’ spiss jitlob, ifittex il-kenn ta’ Alla mill-għażż u l-prokrastinazzjoni.
Barra minn hekk, l-Iżlam jenfasizza l-importanza tax-xogħol u jħeġġeġ lin-nies biex jaqilgħu l-għajxien tagħhom, billi jgħid, “Ħadd ma kiel l-aqwa ikel ħlief dik il-persuna li ħabirket għalih.”











Islam champions the sanctity of human life and lays great emphasis on preserving the dignity of human life. In Islam the view is that only God can give or take life.

Il-ksib tal-hena u l-kuntentizza vera
X’inhu l-veru mezz ta’ ferħ?










Photo: Ahmed Akacha | Pexels.com

