Image: Marian Weyo/Shutterstock.com

Ix-xewqa ħerqana għall-għana: triq lejn diżappunt bla tmiem

In-Nazzjon, 03.06.2026 | Imam Laiq Ahmed Atif — amjmalta@gmail.com

Spiss jiġi osservat li hekk kif il-ġid ta’ persuna jiżdied, jiżdiedu wkoll ir-regħba u x-xenqa tagħha għal aktar u aktar. Minflok ma tonqos, din ix-xewqa tintensifika, u tbiddel it-tfittxija għall-ġid f’domanda bla tmiem u mhux sodisfatta.

Analoġija sempliċi iżda profonda tal-ilma baħar

Din is-sitwazzjoni tista’ tinftiehem aħjar b’eżempju: jekk persuna tixrob l-ilma baħar biex taqta’ l-għatx tagħha, dak l-għatx jiżdied minflok ma jitnaqqas. Dan għaliex l-ilma baħar fih ingredjenti li, minkejja li jidher ilma, mhumiex kapaċi li jaqtgħu l-għatx, iżda pjuttost iżidu l-intensità tal-għatx.

Bl-istess mod, l-abbundanza ta’ ġid lanqas ma tipprovdi sodisfazzjon u paċi vera lill-qalb ta’ persuna, iżda pjuttost tqanqal ir-regħba u x-xewqat fiha. B’riżultat ta’ dan, persuna tkun involuta f’tellieqa bla tmiem, fejn qatt ma tikseb sodisfazzjon sħiħ.

Minn dan jista’ jiġi konkluż li hekk kif l-ilma baħar mhuwiex adattat biex jaqta’ l-għatx, bl-istess mod l-iskop tal-ġid mhuwiex sempliċement li jakkumula. Pjuttost, il-ġid ingħata lill-bniedem sabiex ikun jista’ jonfqu fis-servizz tal-umanità, għall-ġid tal-bnedmin, u fit-triq u l-kawża ta’ Alla.

Il-ġid jista’ jinżamm ħaj għal dejjem?

Dan il-prinċipju huwa muri b’mod qawwi fil-Kapitlu 104 tal-Koran Imqaddes, li jwissi dwar id-destin ta’ dawk li jaħżnu l-ġid u jiftaħru bih:

“Kastig għal kull min iħobb iqasqas u jaqla’ fuq ħaddieħor, (u għal) dak li jiġma’ l-ġid (materjali) u jibqa’ jgħoddu (iżda ma jonfqux fil-karità). Jaħseb li ġidu se jżommu ħaj għal dejjem. Le (mhux hekk)! Żgur se jintefa’ fin-Nar qerried. U x’inhu li jgħarrfek x’inhu n-Nar qerried? Huwa n-nar mixgħul ta’ Alla li jasal (bil-ħruq tiegħu) sal-qlub. Se jingħalaq fuqhom, f’kolonni mifruxa.”

Il-versi ta’ hawn fuq jispjegaw il-passjoni mdejqa tal-bniedem għall-ġid tad-dinja. Dawn il-versi jfissru li x-xħiħ żvinturat ikompli jaqla’ l-ġid billi juża l-mezzi kollha u jakkumulah u jaħżnu, jiftaħar bih u joqgħod lura milli jonfqu f’kawżi tajbin, jaħseb li dan se jimmortalizzah, se jsalva ismu min-nisi u se jagħmel il-prosperità tiegħu dejjiema. Huwa jaħdem taħt kunċett żbaljat serju. Il-ġid akkumulat tiegħu se jkun il-qerda tiegħu u se jkun sors kostanti ta’ ħruq ta’ qalb għalih.

Xejn ħlief nar qawwi

Eżempju impressjonanti mill-ħajja reali jsaħħaħ din il-verità. Ħabib mill-qrib ta’ multimiljunarju darba qasam mument ta’ onestà sorprendenti. Meta ġie mfaħħar għas-suċċess tiegħu, ir-raġel irreaġixxa b’mod mhux mistenni. Fetaħ il-qmis tiegħu b’dispjaċir, u esklama, “Gwaj għal dan is-suċċess. Kieku wieħed seta’ jara ġewwa sidri, ma jsib xejn ħlief nar qawwi.”

Filwaqt li xi wħud jammettu dan il-vojt intern, ħafna jaħbuh—iżda n-natura umana tibqa’ l-istess. Ma jistax jiġi miċħud li wieħed jista’ jikseb ġid immens u jgawdi l-lussu kollu tal-ħajja. Madankollu, l-hena u l-kuntentizza ġenwina jibqgħu rari fost dawk li jsegwu l-ġid bħala l-għan aħħari tagħhom.

Is-sodisfazzjon veru ma jinsabx fl-akkumulazzjoni, iżda fil-ġenerożità—li tonfoq il-ġid għal kawżi nobbli, li tfittex il-pjaċir ta’ Alla, u tgħin lill-oħrajn. Atti bħal dawn mhux biss iġibu paċi interna iżda wkoll itejbu l-ħajja b’mod l-aktar profond u sinifikanti.

Il-ġenerożità ssaħħaħ ir-ruħ

Il-Koran Imqaddes jispjega dan il-kunċett b’mod sabiħ u profond: “Il-każ ta’ dawk li jonfqu ġidhom biex ifittxu l-pjaċir ta’ Alla u biex isaħħu r-ruħ tagħhom huma bħal ġnien fuq għolja. Tinżel fuqu xita qawwija tant li tipproduċi l-frott tagħha doppju, u jekk ma tinżilx fuqu xita qawwija, in-nida (tkun biżżejjed għalih). Alla jara sew dak li tagħmlu.” (2:266)

Hawnhekk, il-karità hija mqabbla max-xita li titma’ l-art fertili. Kemm jekk wieħed jagħti b’abbundanza jew b’modestja, it-tnejn jiġu ppremjati. Dak li jimporta mhuwiex l-ammont mogħti, iżda s-sinċerità warajh.

Il-ġenerożità ssaħħaħ ir-ruħ. Meta persuna tagħti fit-triq ta’ Alla, tikber spiritwalment aktar b’saħħitha, aktar soda fil-fidi, u tkun appoġġjata minn barkiet divini. Hekk kif art elevata tibbenefika kemm minn xita qawwija kif ukoll minn xita ħafifa, hekk ukoll il-qlub ġenerużi jiffjorixxu irrispettivament minn kemm jagħtu.

Ix-xħuħija marda morali u spiritwali

Bil-maqlub, ix-xħuħija hija deskritta bħala marda morali u spiritwali. Il-Koran iwissi: “Araw, intom dawk li intom imsejħa biex tonfqu fit-triq ta’ Alla; imma fostkom hemm min hu xħiħ. U dawk li huma xħaħ, ikunu xħaħ biss ma’ ruħhom. Alla huwa l-Għani, u intom il-foqra.” (47:39)

Dan il-messaġġ huwa universali. Ix-xħuħija tagħmel ħsara lill-individwu aktar minn ħaddieħor, u ċċaħħdu mit-tkabbir spiritwali u l-paċi interna. Il-Qaddis Profeta Muħammad, is-sliem għalih, wissa kontra mġiba bħal din, billi għallem li dawk li jagħtu lil oħrajn fil-bżonn jingħataw saħansitra aktar, filwaqt li dawk li jżommu lura jiffaċċjaw telf.

Huwa spjega wkoll li kull filgħodu, żewġ anġli jinżlu; wieħed jitlob għal aktar barkiet fuq il-ġenerużi, u l-ieħor jinvoka rovina fuq il-qerrieda.

Fl-essenza, il-ġid huwa prova. Meta jintuża bla egoiżmu, isir sors ta’ paċi, tkabbir, u premju dejjiemi. Meta jinħażen, isir piż fuq l-ispirtu tal-bniedem li jqanqal inkwiet, nuqqas ta’ sodisfazzjon, u tnaqqis spiritwali.